الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
374
تفسير مجمع البيان (فارسى)
نميابم كسى را كه حامل آن علوم من باشد . و بيگمان بر شما از طرف خدا حجّت و دليل رسايى است ، پس دوست نشويد و دوست نداريد مردمى را كه خدا بر آنها خشم و غضب نموده آنها مأيوس از آخرتند چنانچه كفّار مأيوس از خفتگان در قبورند . و از عبد خير روايت كرده كه مردى از على عليه السلام سؤال كرد از تفسير اين سوره ، پس فرمود ، قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ بدون تأويل عدد الصمد بدون تبعيض پراكندگى ، لَمْ يَلِدْ نزائيد تا موروث هالكى باشد وَ لَمْ يُولَدْ زائيده نشده تا خداى مشاركى باشد ، و لم يكن له من خلقه كفوا احد و از خلق و آفريدههاى او هيچكس همتا و مانند او نيست . ابن عبّاس گويد : لَمْ يَلِدْ نزائيده تا والد و پدر كسى باشد وَ لَمْ يُولَدْ و زائيده نشده تا فرزند كسى باشد . و بعضى گفتهاند ، لَمْ يَلِدْ و لد ، فرزند نزائيده تا از او ملك او را به ميراث برد ، وَ لَمْ يُولَدْ ، و زائيده نشده تا وارث ملك از غيرش شود . و بعضى گفتهاند : لَمْ يَلِدْ تا دلالت بر نياز او كند زيرا انسانى فرزند ميخواهد براى نيازى كه به او دارد وَ لَمْ يُولَدْ ، پس دلالت بر حدوث او كند و اين نياز و حدوث از صفات اجسام است ، و در اين آيه ردّ است بر بطلان عقيده كسانى كه گفتند عزير و مسيح پسر خداست ، و اينكه فرشتگان دختران خدايند ، وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً أَحَدٌ يعنى احدى براى او عديل و نظير نيست كه مانند او باشد ، و در اين آيه رد بر بطلان عقيده آنهايى است كه براى او مثل و مانندى در قديم بودن و غير آن از صفات اثبات كردهاند . و بعضى گفتهاند : يعنى براى او همسر و عيالى نيست تا از او فرزند آورد